UDK   614.88(497.11)                       

ISSN 2466-2992 (Online) (2020) br.1-2, p. 8-16

COBISS.SR-ID 46884105







PREGLED ORGANIZACIONE STRUKTURE HITNE MEDICINSKE POMOĆI U SRBIJI – PERSPEKTIVA LOKALNE SAMOUPRAVE


Jasmina Tanasić1, Miljan Jović2, Nataša Ločkić3, Siniša Saravolac4, Saša Ignjatijević5, Tatjana Rajković5, Snežana Holcer Vukelić6, Kornelija Jaksić Horvat7,  Jelena Đukić Perović8

1 Stalna konferencija gradova i opština, Beograd, 2Zdravstveni centar Zaječar, Služba za prijem i zbrinjavanje urgentnih stanja, 3Institut za javno zdravlje „Milan Jovanovic Batut“, Beograd, 4Zavod za hitnu medicinsku pomoć, Novi Sad, 5Zavod za hitnu medicinsku pomoć Niš,  6Opšta bolnica Sombor,  Odeljenje za prijem, trijažu i zbrinjavanje urgentnih stanja, 7Dom zdravlja Subotica, Služba hitne medicinske pomoći, 8 Business Associate, Siemens Healthineers POC testing, Eurodijagnostika, Novi Sad



Sažetak:


UVOD: Pravni i strateški okvir za hitnu medicinsku pomoć (HMP) u Srbiji ne postoji kao poseban, već u okviru krovnih zakona i strategija u oblasti zdravstvene zaštite. Kriterijum za postojanje organizacione jedinice HMP u gradu/opštini je 25.000 stanovnika, što je svaka druga opština u Srbiji. Gradovi i opštine imaju nadležnosti za finansiranje hitne medicinske pomoći, ali ne postoje norme i nisu doneti podzakonski akti koji preciziraju ove nadležnosti jedinica lokalne samouprave. Pred Srbijom je reforma HMP, sve još funkcioniše po starim pravilima, i neujednačeno je. Male i nerazvijene opštine (ispod 25.000 stanovnika) su u posebno nepovoljnom položaju, jer ne ispunjavaju kriterijume za osnivanje posebne organizacione jedinice HMP.

Metode i materijal: Analizu situacije, kvalitativna i primenjena istraživanja sproveo je tokom 2018. godine SKGO sa ciljem mapiranja dostupnosti i stanja prehospitalne HMP sa preporukama za poboljšanje. Formiran je stručni tim, izrađen je upitnik koji su zdravstvene ustanove popunile u periodu od 1. do 15. avgusta 2018. godine i formirana je baza podataka. Ukupno 145 JLS je popunilo upitnik. Sastanak fokus grupe održan je 14. septembra 2018. godine u Beogradu (MZ, Republička komisija za urgentnu medicinu, stručni tim, RG Odbora za zdravstvenu i socijalnu politiku SKGO). Predstavljeni su rezultati istraživanja i konsenzusom usvojeni zaključci i preporuke, koje je podržalo i usvojilo Predsedništvo SKGO.

Rezultati: Organizaciona struktura EMS: I grupa 4 JLS (4 instituta EMS: Beograd, Niš, Novi Sad i Kragujevac) 3,25% teritorije i  29,08% stanovništva; II JLS grupa - HC sa organizacionom jedinicom EMS - 70 LSG, 47,38% teritorije i  49,21% stanovništva; III grupa: (manje od 25.000 stanovnika): 75 lokalnih samouprava, 13,14% stanovništva na 33,57% teritorije RS. Od toga: III/a JLS grupa (HMP u okviru Zdravstvene zaštite odraslih u ZC - dežurni timovi) 11,6% teritorije i 5,04% populacije; i III/b Domovi zdravlja u kojima se usluge HMP -a pružaju redovnim radom službe opšte medicine pokrivaju 22,41% teritorije i 8,10% stanovništva.

Diskusija i zaključak: Dostupnost i stanje pružanja HMP-a u Srbiji nisu jedinstveni. Zavodi su najbolje organizovani, iako su najviše opterećeni, i što se organizacioni oblik više „utapa“ u primarnu zdravstvenu zaštitu, situacija je gora i manja je dostupnost HMP -a. Neophodno je razviti strateški i pravni okvir za HMP i započeti reformu. Male, nerazvijene i usitnjene i pogranične opštine nalaze se u posebno teškom položaju.


Ključne reči: hitna medicinska pomoć, organizacioni model, lokalna samouprava



UVOD


Usluga hitne medicinske pomoći (dalje: HMP) u Srbiji je organizaciono vezana pre svega za primarni nivo zdravstvene zaštite, kao sastavni deo Domova zdravlja, a jedan manji deo je vezan za druge nivoe zdravstvene zaštitite: zavode za HMP i Urgentni centar.  Zakonom o zdravstvenoj zaštiti Republike Srbije (2019) je predvidjena izmena organizacione strukture mreže ustanova primarne zdravstvene zaštite, kao i osnivanje regionalnih centara za HMP sa jedinstvenim dispečerskim centrima na nivou okruga.  Zakonski i strateški okvir za HMP ne postoji kao zaseban, već je u sklopu krovnih zakona i strategija u oblasti zdravstva. Usluge HMP se naplaćuju iz Republičkog fonda za zdravstveno osiguranje (RFZO). Kriterijum za postojanje organizacione jedinice HMP u gradu/opštini je je 25. 000 stanovnika. Gradovi i opštine, prema Zakonu o zdravstvenoj zaštiti imaju nadležnosti finansiranja hitne medicinske pomoći i povećanja dostupnosti primarne zdravstvene zaštite, posebno za ranjive grupe, ali normativi  ne postoje i nisu doneti podzakonski akti koji ove nadležnosti jedinice lokalne samouprave (JLS) preciziraju. Pred Srbijom je reforma HMP, međutim, u ovom međuprostoru, još uvek sve funkcioniše po starim pravilima, i to neujednačeno.  Male i nerazvijene opštine (ispod 25. 000 stanovnika) su u posebno nepovoljnom položaju, s obzirom da ne ispunjavaju kriterijum za osnivanje posebne organizacione jedinice HMP (službe). Po podacima sa kraja 2015. godine, 87 opština (od ukupno 145 jedinica lokalne samouprave u Srbiji) nije imalo Službu hitne medicinske pomoći kao posebnu organizacionu jedinicu.     Do reforme HMP u međuvremenu nije došlo, sem što se pritisak na zaposlene povećao, o čemu govore i podaci o radu i korišćenju službe HMP u Srbiji za 2017. godinu . Izveštaj govori da je od strane HMP pregledan svaki 4. stanovnik Srbije (1.582.098 lekarskih pregleda); svakom 23-em stanovniku lekarski pregled pružen je na mestu povređivanja i razbolevanja (ukupno 304.010 pregleda na terenu); svako 9. dete i svaki 5. odrasli stanovnik u Domu zdravlja ostvario HMP u vidu prvog pregleda; Službe HMP pri DZ su prešle ukupno 38.123.362 km, dok je u isto vreme uočeno je smanjenje doktora medicine u odnosu na 2016. godinu.


METODOLOGIJA


Rad je deo šireg istraživanja i analize stanja i dostupnosti prehospitalne hitne medicinske pomoći i sanitetskog prevoza u Srbiji, sprovedenog tokom 2018. godine od strane Stalne konferencije gradova i opština Srbije. Istraživanje je kvalitativno i aplikativno, sprovedeno je sa ciljem mapiranja  dostupnosti i stanja prehospitalne HMP. Kroz istraživanje i analizu u radu su preispitana i mapirana (između ostalog) zakonska rešenja, postojeći organizacioni modeli i kadrovska struktura zaposlenih na poslovima HMP. U širokom konsultativnom procesu i saradnji sa svim bitnim akterima, pre svega sa Ministarstvom zdravlja, Odborom za zdravlje i socijalnu politiku SKGO i Predsedništvom SKGO, kreirane su odgovarajuće preporuke za dalje aktivnosti.

Istraživanje je po odlikama kontekstualno (potrebe, iskustva, odnos između delova sistema); evaluativno (stanje, ostvarivanje ciljeva HMP); dijagnostičko (uzroci i razlozi problema) i strateško (mogućnosti poboljšanja i novih pristupa). Formiran je ekspertski tim, razvijen je upitnik koji se bazirao na do sada korišćenim upitnicima (IZJZ Batut, upitnik korišćen u projektu EU ). Za obradu podataka i tumačenje rezultata korišćeni su zvanični podaci popisa iz 2011. godine. Podaci su analizirani i prikazani po navedenim organizacionim oblicima hitne medicinske pomoći u zdravstvenim ustanovama.

U delu istraživanja koje se bavi organizacionim modelima HMP, analizirani su odgovori na sledeća pitanja: kako je organizovana HMP; kako se obavlja  HMP: sa više punktova ili jednog mesta; broj punktova sa kojih se obavlja  HMP; organizacija radnog vremena; organizacija rada u turnusima; broj ekipa u smeni koje rade radnim danom (dan, noć) i vikendom i praznikom (dan, noć); postojanje ekipe HMP u punom sastavu samo za ambulantu; broj ekipa HMP u ambulatni; broj ekipa za sanitetski transport po smeni; sastav ekipe za sanitetski transport;  organizovanje pripravnosti u slučaju da ekipa mora da napusti svoju teritoriju;  prosečno zadržavanje lekarske ekipe u centrima višeg nivoa;  prosečno zadržavanje transportne ekipe u centrima višeg nivoa;  podaci o teritoriji na kojoj se pružaju usluge HMP (površina, najširi prečnik, najveća udaljenost od sedišta HMP do tercijarnog nivoa ZZ); da li HMP pokriva deo autoputa; dužina pokrivenosti autopua uslugama HMP; broj stanovnika JLS; sezonske varijacije u broju stanovnika; razlog sezonskih varijacija; dodatne aktivnosti HMP (kućna nega, mrtvozorstvo, terapija, previjanje na terenu); način obavljanja dodatnih aktivnosti (redovni sastav, iz pripravnosti).

U procesu prikupljanja podataka , od strane državnog sekretara Ministarstva zdravlja i generalnog sekretara SKGO potpisano je pismo podrške za popunjavanje ankete. Pismo je prosleđeno na kabinete svih gradonačelnika i predsednika opština, sa molbom da ga proslede relevantnim zdravstvenim ustanovama na svojoj teritoriji, zaduženim za pružanje HMP (zavodima za HMP i domovima zdravlja). Ciljna grupa zadužena za popunjavanje upitnika su bile zdravstvene ustanove. Upitnik je popunjavan u periodu od 1-15. avgusta 2018. Upitnik je popunilo ukupno 145 JLS (100%). Za finalizaciju analize projektni zadatak je ostvaren kroz rad fokus grupe na radionici održanoj 14. septembra 2018. godine u Beogradu. Na radionici su učestvovali, sem ekspertskog tima i predstavnici Ministarstva zdravlja, Republičke komisije za urgentnu medicinu i RG Odbora za zdravlje i socijalnu politiku SKGO, ukupno 30 učesnika. Predstavljeni su rezultati istraživanja i u konsenzusu doneti zaključci i preporuke. Nalazi i preporuke istraživanja su maja 2019. predstavljeni na 4. sednici Odbora za zdravlje i socijalnu politiku SKGO, održane u Dimitrovgradu. Odbor je podržao zaključke Analize i podržao napore Stalne konferencije da nastavi sa planiranim aktivnostima u oblasti unapređenja dostupnosti HMP, naročito u opštinama sa manje od 25.000 stanovnika. Zaključci i preporuke Analize su predstavljeni na sednici Predsedništva SKGO novembra 2019. godine, koje je donelo odluku da SKGO nastavi sa aktivnostima vezanim za unapredjenje stanja i dostupnosti HMP i u narednom periodu.


REZULTATI

 

Prvi zadatak u izradi Analize je bio ujedno i jedan od najvećih izazova, a odnosio se na podelu organizacionih prehospitalnih modela po kojima funkcioniše HMP u Srbiji. Zakon je propisao da to mogu biti Zavodi za HMP, službe za HMP pri Domovima zdravlja (za opštine preko 25.000 stanovnika) ili da se HMP pruža kroz zdravstvenu zaštitu odraslih (uz timove, dežurstva ili bez njih). Prve dve grupe nisu bile upitne. Problem je nastao kod definisanja treće grupe. Nakon održane prve radionice, uz prisustvo i saradnju svih zainteresovanih strana, aprila 2018. je dobijen konsenzus da organizacioni modeli za potrebe istraživanja odgovaraju realnosti, te su  podeljeni na  3 grupe, pri čemu je treća grupa podeljena na dve podgrupe.

I GRUPA:  obuhvata 4 grada (Beograd, Novi Sad, Kragujevac, Niš), sa 3,25 % teritorije i 29,08% stanovnika. Beograd je specifičan, pošto rubne gradske opštine (Obrenovac, Barajevo, Grocka, Lazarevac, Mladenovac, Obrenovac, Sopot) imaju pri Domovima zdravlja službe HMP, a ostale pokriva Zavod.  Rastojanje između dve najudaljenije tačke kod sva četiri Zavoda je ista (70km), ista je i blizina sekundarnih i tercijalnih ustanova (do 10 km), a takođe sva 4 Zavoda pokrivaju delove auto puteva. Svi Zavodi (sem Kragujevca) organizaciono deluju sa više punktova. Sva četiri Zavoda imaju isti raspored rada (u turnusima: Dnevna smena (12č) – 24č slobodno – Noćna smena (12č) – 72č slobodno).  Prosečno zadržavanje ekipa prilikom primopredaje pacijenta u druge ustanove je slično (5-20min). Transport urgentnog pacijenta obavlja kompletna ekipa. Imaju manji broj opredeljenih ekipa za transport noću osim u ZHMP Kragujevac koji nema noću transportnu ekipu. Ni jedan Zavod ne obavlja poslove kućne nege ni mrtvozorstva. ZHMP Niš obavlja kućne posete iz domena rada terenske službe, Kragujevac je naveo preglede u ustanovama zatvorenog tipa a ZHMP Novi Sad je naveo urgentan transport. Ozbiljne razlike u organizacionom delu  ogledaju se u rasporedu terenskih ekipa za dan i noć kao i u broju ambulantnih ekipa.  Sastav transportnih  ekipa  se takođe razlikuje. Ekipe u sastavu  medicinska sestra/tehničar/vozač imaju ZHMP Beograd  i Novi Sad, dok ZHMP Kragujevac i Niš imaju samo  vozača.


II GRUPA – Služba HMP u Domovima zdravlja - postoji u 70 gradova i opština; obuhvata 47.38% teritorije i 49,21% stanovnika. Od ukupnog broja od 70 SHMP na upitnik je odgovorilo 58 SHMP. Analiza se zasniva na materijalu od 82,85%. Razlike u funkiconisanju i organizaciji su veće nego u prvoj grupi. Demografski podaci pokazuju da Službe HMP pokrivaju veliki broj stanovnika na velikoj teritoriji. U geografskom pogledu postoje velike razlike u samoj grupi u površini: od Kraljeva sa površinom od 1530 km2 do Temerina 170 km2. Velike razlike postoje i u broju stanovnika (Leskovac sa 144.206 stanovnika i Majdanpek: 18.616). Kada je reč o udaljenosti između dve krajnje tačke, situacija je takođe veoma različita. Udaljenost 100-150 km: 6 SHMP (10,34%) (Čačak, G. Milanovac, Kraljevo, Majdanpek, Trstenik, Valjevo). Udaljenost 50-99 km ima 32 SHMP (55,17%).  Udaljenost 20-49 km ima 20 SHMP (34,48%). Najveću udaljenost ima SHMP Kraljevo (150 km) najmanju ima SHMP Temerin (20km).  U organizacionom pogledu najveći procenat SHMP deluje sa jednog mesta u (89,66%) i to su manje JLS. Tamo gde SHMP deluju sa više punktova u (10,34%) su gradovi sa većom površinom i većim brojem stanovnika, osim kod Majdanpeka, gde se može objasniti  velikom površinom. Izuzetak je Inđija, gde SHMP deluje sa više punktova, bez obzira na prosečnu površinu i broj stanovnika (ispod 50 000) - ima mnogo većih gradova sa većom površinom a ne deluju sa više punktova. Najveći procenat SHMP rade u turnusima po ugledu na zavode (56,89%). Neki vid turnusa -rad u smenama po 12 časova je zastupljen u oko 29,31% SHMP. Potpuno nejasan raspored rada je naveden kod 7 velikih gradova (Čačak, Leskovac i Kruševac – preko 110 000 stanovnika i JLS sa velikom površinom) kao i Ivanjica, Priboj, G Milanovac i Vrnjačka Banja (od 27-45000 stanovnika). Ravnomerno raspoređen broj ekipa za dan i noć radnim danom, vikendom i praznikom je kod 91,37% SHMP. Nešto više od polovine SHMP (60,34%) imaju isti broj ambulantnih ekipa (radnim danom/vikend, noć i dan), a kod 15,51% ne postoji ekipa za ambulantu (ni radnim danima ni praznikom - dan i noć). Oko 12,06% SHMP nema ambulantu danju (radnim danom i vikendom) a imaju noću. Transportne ekipe preko dana tokom cele nedelje ima samo u 35,04 JLS. Transportne ekipe čine vozači po sastavu u polovini slučajeva (53,44% ), dok je u 27,58% vozač sa medicinskom sestrom/ tehničarem. Pripravnost ne postoji kod 50% SHMP, dok u 32,75% postoji za ceo tim. Ekipa za transport urgentnih pacijenta se u 62,02% formira iz smene a u 31,08% dolazi od kuće, dok se u 4 SHMP formira od lekara i ms/t iz ambulante (6,89). Svaka druga SHMP u proseku ne obavlja dodatne poslove (55,18%).


III GRUPA JLS: HMP u okviru Zdravstvene zaštite odraslih pri Domu zdravlja. Od 75 DZ, upitnike je popunilo 62 DZ te se analiza se zasniva na materijalu od 82,66%. Ovim organizacionim modelom pokriveno je sa 13,14 % stanovništva na  33,57% teritorije RS.

U okviru ove grupe  izdvajaju se dve podgrupe ispitanih  i to:

III/a GRUPA: HMP u okviru Zdravstvene zaštite  odraslih DZ – dežurni timovi) obuhvata 18 JLS; 11,6% teritorije I 5,04% stanovnika.  

III/b grupa LS:  Domovi zdravlja u kojima se usluge HMP pružaju kroz redovan rad službe opšte medicine obuhvata 44 JLS; 22,41% teritorije i 8,10% stanovnika.   

Demografski podaci pokazuju da se u trećoj grupi uglavnom nalaze gradovi i opštine  sa manjim brojem stanovnika na relativno velikoj teritoriji  (13,14% stanovništva RS na 33,57%% teritorije RS). Geografski, postoje velike razlike u samoj grupi kako u površini (Sjenice sa 1059 km2 i   Lapovo 55 km2). Velike razlike su i u broju stanovnika (Sremska Mitrovica sa 79,940 stanovnika i Trgovište oko 5000 stanovnika). Najveću prosečnu udaljenost (43 km) između dve tačke u Podgrupi A ima skoro 95% JLS (izdvaja se Tutin sa 105 km). Podgrupa B ima prosečna udaljenost 78 km između najudaljenijih tačaka oko 43,18%. Ostatak   DZ (oko 56%) ima razliku udaljenosti od 35km. Načini organizacije HMP su istovetni i odnose se na obe podgrupe (A i B). Uglavnom svi deluju sa jednog mesta (95%). Takođe 95% JLS obe podgrupe ima isti broj terenskih ekipa u odnosu na dan /noć kao i radni dan/vikend kod za obe grupe. U 50% slučajeva obe podgrupe transportne ekipe su po sastavu  vozač i medicinska sestra/tehničar. Pripravnost ne postoji kod 40% u obe podgrupe. Ekipa za transport urgentnih pacijenta se u 50 % formira iz smene kod podgrupe A, a 44% kod podgrupe B. Ekipe koje obavljaju posao HMP ne obavljaju poslove kućne nege ni mrtvozorstva u 55,18%. Podgrupa A ima organizaciju kroz turnuse i smene od 12 časova u 78%, dok podgrupa B ima smene od 12 i 8 sati (70%). Podgrupa A nema ekipu  za ambulantu  u 44,44%, dok Podgrupa B ima ambulantu u 90% (ovo je logično, pošto se HMP i pruža tokom rada lekara u ambulanti). Obe podgrupe su na isti način rasporedile broj ambulantnih ekipa (radnim danom/vikend, noć i dan) u 60,34%. Broj transportnih ekipa je zastupljen u podgrupi A u 66,7%; slučajeva, a u podgrupi B u 95%. Treba obratiti pažnju na činjenicu da je u podgrupi  B 22,5% je navelo « ostalo» u sastavu transportne ekipe.  Pripravnost za ceo tim je 50% u podgrupi A, a u podgrupi B tek 29,5%. U podgrupi A sve JLS imaju  udaljenost od  20-50 km do sekundarne ustanove (100%),  a u podgrupi B  70 %.  Udaljenost do tercijalnih ustanova više od 50 km u podgrupi A je 16% a u podgrupi B 25%.  Zadržavanje na tercijarnom nivou je duže kod podgrupe B.  U podgrupi A 80% ne obavlja dodatne aktivnosti, dok je kod podgrupe B taj slučaj u 20% JLS.



DISKUSIJA I ZAKLJUČCI


Ova analiza je imala za cilj mapiranje stanja i dostupnosti prehospitalne hitne medicinske pomoći u Srbiji. Nakon izvršenog istraživanja, rezultati su pokazali da ni stanje a ni dostupnost prehospitalne hitne medicinske pomoći nisu jednaki u Srbiji, ni za pacijente a ni za pružaoce ove usluge, to jest zdravstvne ustanove i radnike. Analiza je pokazala da Zavodi za HMP funkcionišu najujednačenije, iako su veoma opterećeni. Situacija je malo lošija u Domovima zdravlja sa službom HMP. Najlošije stanje i dostupnost je je u 75 ispitanih opština koje imaju manje od 25.000 stanovnika i  u kojima se HMP pruža u sklopu službe zdravstvene zaštite odraslih bilo kroz organizacionu jedinicu HMP  kroz redovan rad službe opšte medicine. Ova logika prati sve ispitivane pokazatelje.

Analizom su iskazane potrebe svih ispitivanih grupa HMP za normiranjem ove oblasti. Svi se slažu da je jedan od najvažnijih uslova postojanje zakonskog i pratećeg podzakonskog okvira koji bi na jedinstven način uredio ovu oblast. Hitna medicinska pomoć funkcioniše po principima upravljanja rizikom i kriznog menadžmenta, a tu je postojanje normative, pravila i procedura neizostavno potrebno. Takođe, pokazalo se da efikasno i efektivno pružanje HMP postaje problematičnije što je sama usluga manje autonomna, to jest što se više organizaciono „utapa“u primarni nivo zdravstvene zaštite. Najveći problem je kako organizovati zbrinjavanje urgentnih stanja u opštinama sa  manjim brojem stanovnika od 25.000  (14% stanovnika, 35% teritorije Srbije), jer one po  važećim normativima nemaju dovoljno kadra da bi organizovali  samostalnu organizacionu jedinicu HMP (SHMP). Organizacijom pružanja HMP na ovaj način, smanjuje se dostupnost primarne zdravstvene zaštite, s obzirom da isti kadar vrši obe usluge, što je fizički nemoguće.





 

















































































Zakonom o zdravstvenoj zaštiti (2019) je predvidjeno je osnivanje  regionalne mreže centara za HMP, sa zajedničkim dispečerskim centrom. Nov zakon je takođe predvideo obavezu JLS za finansiranje funkcionisanja HMP na svojoj teritoriji. Ovo rešenje ne garantuje efikasno postavljenu HMP, posebno bez kriterijuma za finansiranje i normativa za funkcionisanje HMP. Finansiranje funkcionisanja HMP od strane JLS bi trebalo biti plansko, kontinuirano, zasnovano na dokazima, uz praćenje pokazatelja rada HMP, opterećenosti, stanja opreme i vozila i uslova za rad. Zato je redovna saradnja i koordinacija službi HMP i zdravstvenih ustanova sa nadležnim organima lokalne samouprave i savetom za zdravlje bitan uslov radi prioritizacije u finansiranja od strane JLS. Sem toga, male i nerazvijene, kao i pogranične opštine su posebno problematične kada je ova tema u pitanju. Njima je potrebna posebna vrsta podrške kako bi HMP postala dostupna i njihovim stanovnicima pod sličnim uslovima kao u drugim sredinama. Ostavljanje ovim opštinama da se nose sa problemima funkcionisanja HMP na svojoj teritoriji je prevelik teret. Za ovu kategoriju JLS je neophodna posebna podrška od strane države radi unapređenja kapaciteta i dostupnosti HMP. Bez normiranja uslova za rad u pružanje prehospitalne HMP jedinice lokalne samouprave neće moći ubuduće na pravi način da odgovore obavezama proisteklim iz novog Zakona o zdravstvenoj zaštiti, koji ih obavezuje na finansiranje funkcionisanja HMP na svojoj teritoriji. Ovo nije najbolje rešenje, posto je analiza jasno pokazala da što je opština manja i siromašnija, to su uslovi za pružanje HMP lošiji i manje dostupni. Ovo nas ponovo vraća na temu buduće reforme predviđene novim zakonskim rešenjima i mogućeg razmatranja ideje da se HMP ubuduće finansira iz budžeta države a ne iz sredstava RFZO. Zaključak Predsedništva i Odbora za zdravlje i socijalnu politiku SKGO  je da dobro  organizovan  i efikasan rad  hitne medicinske pomoći  ne sme  biti  privilegija  velikih  gradova  već   se  stalno mora  poboljšavati i usklađivati sa potrebama stanovništva i stanjem na terenu, kako bi svaki  građanin  na  teritoriji  Srbije  imao  jednaku  šansu  da  dobije  adekvatnu  urgentnu  medicinsku  pomoć,  u  slučaju  potrebe a sve u skladu sa savremenim medicinskim principima.  Pravo na život ne sme biti privilegija urbanih i razvijenih sredina. Zato se finansiranje funkcionisanja HMP u malim i nerazvijenim opštinama ne sme ostaviti na ad hoc na teret lokalnim samoupravama. Naprotiv, ovim opštinama je naročito potrebna podrška kako bi hitna medicinska pomoć na njihovim teritorijama bila efikasna i dostupna svima i u svim uslovima.

Iz svih navedenih razloga, potrebno je učiniti dodatni napor da se što pre uđe u reformu HMP koju predviđa nov  Zakon o zdravstvenoj zaštiti, gde bi se na jedinstven nacin pristupilo organizaciji HMP.  


LITERATURA


1. Uredba o Planu mreže zdravstvenih ustanova i Organizaciona struktura zdravstvenih ustanova u Republici Srbiji (presek 31.12.2015.), Institut za javno zdravlje Srbije ''Dr Milan Jovanović Batut''.

2. Analiza primarne zdravstvene zaštite u Republici Srbiji za 2017. Institut za javno zdravlje „Milan Jovanović Batut“,

http://www.batut.org.rs/download/publikacije/Analiza%20PZZ%202017.pdf

3. Standard Summary Project Fiche – IPA centralised programmes

https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/pdf/serbia/ipa/paramedics_en.pdf

4. M. Sjeničić, W. Tiede, “Comparative Analysis of the Serbian and European Legislation on Emergency Medical Services with Special Regard to Inconsistencies and Gaps in the Serbian Legislation“.

5. Dr. Goran Stojiljkovic, ZHMN (2012): Regionalization of EMC in Serbia, Symposium of Emergency Medicine, Belgrade.

6. Regulation on the Plan of the Network of Healthcare Institutions and the Organizational Structure of Healthcare Institutions in the Republic of Serbia (section 31/12/2015), Institute of Public Health of Serbia ''Dr Milan Jovanovic Batut''.

7. Analysis of primary health care in the Republic of Serbia for 2017. Institute of Public Health "Milan Jovanovic Batut",

http://www.batut.org.rs/download/publikacije/Analiza%20PZZ%202017.pdf

1.

Izdanje 2020-1/2 - rad 1.

007_Strateski okvir HMP u Srbiji_Tanasic_SRB_08-16.pdf

SRP / ENG

Početna Home
Share on FacebookShare on TwitterShare via e-mailShare on LinkedIn
PODELI

Svi radovi >

Radovi